Jeśli myślisz o zostaniu coachem, zacznij od trzeźwego obrazu zawodu: coaching rzadko jest od razu pełnoetatowym źródłem utrzymania, a częściej dodatkiem do istniejącej pracy, na przykład menedżera, trenera, nauczyciela, specjalisty HR czy właściciela firmy. Kursy I i II stopnia w Instytucie traktujemy jako rozszerzenie działalności, którą już prowadzisz, a nie obietnicę nowej kariery. Ta ścieżka pomoże Ci ocenić, czy to dla Ciebie, i przygotować się do decyzji.
Rozpoznaj swoją sytuację
Przyszli coachowie zgłaszają się z różnych powodów. Sprawdź, który jest Twój.
- Prowadzisz ludzi i chcesz robić to lepiej. Jesteś menedżerem lub liderem i widzisz, że rozmowy oparte na pytaniach przynoszą więcej niż polecenia.
- Pracujesz z ludźmi zawodowo. Jesteś trenerem, nauczycielem, doradcą, pracownikiem HR i chcesz dodać do pracy metodę rozmowy.
- Masz własną firmę lub praktykę. Szukasz usługi, która uzupełni to, co już oferujesz klientom.
- Zmieniasz zawód. Rozważasz coaching jako nową ścieżkę zawodową i chcesz sprawdzić, co to realnie oznacza.
- Chcesz rozumieć siebie i innych. Interesuje Cię rozwój osobisty, a zawód jest opcją, nie celem.
- Jesteś po własnym coachingu i chcesz zobaczyć tę pracę od drugiej strony.
Jeśli Twoim jedynym motywem jest szybki dochód, zatrzymaj się. Zbudowanie bazy klientów trwa, wymaga rozmów, widoczności i cierpliwości, a doświadczenie w jakiejś dziedzinie pomaga bardziej niż sam kurs.
Realistyczny obraz zawodu
Coach nie jest doradcą ani specjalistą od zdrowia. Pracuje z osobami zdrowymi, które chcą coś zmienić w pracy lub życiu. Nie rozstrzyga o zdrowiu, nie udziela porad prawnych ani finansowych i powinien rozpoznawać, kiedy klienta trzeba skierować do odpowiedniego specjalisty. Coaching nie jest usługą zdrowotną, i to zdanie powinno towarzyszyć Ci w pracy.
Rynek jest rozproszony i nieuregulowany. Każdy może nazwać się coachem. Klienci wybierają po poleceniach, doświadczeniu i dopasowaniu, a pytają o praktykę, metodę i etykę pracy. Poradnik jak wybrać coacha pokazuje kryteria klientów, a Ty możesz je przeczytać jako listę wymagań, które będziesz spełniać.
Większość pracy to nie sesje. Znaczną część czasu zajmuje pozyskiwanie klientów, kontakt przed pierwszym spotkaniem, przygotowanie, notatki, własny rozwój i superwizja. Sesje bywają tylko ułamkiem Twojego tygodnia.
Klientów trzeba zbudować. Najłatwiej zacząć od środowiska, które znasz: branży, firmy, grupy zawodowej. Jako ekspert w jakiejś dziedzinie masz przewagę, bo rozumiesz kontekst klienta.
Wynik zależy od klienta. Nie obiecujesz zmiany, tylko proces, w którym klient podejmuje decyzje. Czasem rozmowy nie przynoszą rezultatu, bo klient nie jest gotowy lub temat jest poza zakresem coachingu.
Etyka i granice. Poufność, unikanie konfliktu interesów, jasny kontrakt i umiejętność odmowy to elementy codziennej pracy, nie dodatek.
Jak kursy I i II stopnia wpisują się w działalność
Kursy I i II stopnia mają dać Ci strukturę rozmowy, praktykę w jej prowadzeniu i informację zwrotną od innych uczestników. Nie obiecują statusu ani gotowej bazy klientów. Traktuj je jako element rozwoju, który uzupełnia Twoje kompetencje.
- Pierwszy stopień zajmuje się podstawami: kontraktowaniem, słuchaniem, zadawaniem pytań, strukturą spotkania, na przykład modelem GROW, oraz ćwiczeniami w parach.
- Drugi stopień pogłębia pracę: trudniejsze rozmowy, praca z celami i przeszkodami, rozwijanie własnego stylu oraz praktyka z informacją zwrotną.
Zakres i organizację kursów omawiamy indywidualnie, a szczegóły ustalasz z Instytutem przed zapisem. Zapytaj o program, formę zajęć, sposób oceny praktyki i o to, czy kurs jest dla Ciebie dobrym uzupełnieniem. Dodatkowe szkolenia dla specjalistów znajdziesz też w ofercie partnera: mhig.pl.
Materiały do przeczytania w kolejności
- Coaching a mentoring. Zanim wybierzesz rolę, zrozum różnicę. Wiele osób odkrywa, że lepiej odnajdzie się w mentoringu, niż zakładało.
- Model GROW. Najprostsza struktura rozmowy, od której zaczyna wiele osób: cel, rzeczywistość, opcje, plan działania. Whitmore spopularyzował ją w pracy z menedżerami.
- Jak wyznaczyć cel coachingowy. Dobry cel to połowa rozmowy.
- Informacja zwrotna. Umiejętność, która odróżnia pytanie od oceny.
- Jak wybrać coacha. Perspektywa klienta.
- Kreator celu i Koło życia. Przetestuj je na sobie, zanim zaproponujesz klientowi.
- Dobór formy. Zobaczysz, jak klient dobiera usługę i co może Cię pytać.
Pierwsze kroki po kursie
Po zakończeniu zajęć najwięcej zależy od tego, co zrobisz w kolejnych tygodniach. Rozsądny plan wygląda tak.
- Pięć do dziesięciu rozmów próbnych z osobami z otoczenia, które zgodzą się na szczerą informację zwrotną. Po każdej zapisz, jakie pytania zadziałały, a gdzie wpadłeś w doradzanie.
- Własny kontrakt. Spisz na jednej stronie zasady: poufność, odwoływanie spotkań, zakres, rezygnacja. Skonsultuj go z prawnikiem, zanim zaczniesz brać klientów.
- Jedno określone środowisko. Wybierz grupę, którą znasz, np. menedżerów produkcji albo nauczycieli, i porozmawiaj z kilkoma osobami o ich codziennych trudnościach. Zobaczysz, z czym ludzie naprawdę przychodzą.
- Superwizja lub grupa wymiany. Umów regularne spotkania z kimś doświadczonym, kto zada Ci pytania o Twoje sesje.
- Granice kompetencji. Zapisz listę tematów, przy których kierujesz klienta do innego specjalisty, i trzymaj się jej.
Pytania, które zadają przyszli coachowie
Czy kurs wystarczy, by zacząć praktykę? Daje podstawy, ale umiejętność powstaje w praktyce. Zaplanuj kilkanaście rozmów z osobami, które znasz, z informacją zwrotną, zanim zaczniesz pracować z klientami zewnętrznymi.
Czy muszę mieć doświadczenie zawodowe? Nie jest wymagane, ale pomaga. Klienci cenią kogoś, kto zna ich realia. Doświadczenie menedżerskie, szkoleniowe czy branżowe to Twój kapitał.
Czy z coachingu da się wyżyć? U części osób tak, u wielu jest dodatkiem. Nie podajemy żadnych liczb ani prognoz, bo zależą od branży, sieci kontaktów i czasu, który poświęcisz na zdobywanie klientów. Warto policzyć własny budżet i zachować inne źródło dochodu na początek. Sprawy podatkowe i formę działalności omów z księgowym.
Czy muszę najpierw przejść własny coaching? Nie ma takiego wymogu, ale doświadczenie roli klienta bardzo pomaga. Zobaczysz, co działa, a co irytuje.
Co z superwizją? Regularna rozmowa o swoich sesjach z doświadczoną osobą chroni jakość pracy i Ciebie samego.
Jak odróżnić coaching od mentoringu w praktyce? Coach pyta i pomaga klientowi dojść do jego rozwiązań. Mentor dzieli się własnym doświadczeniem i radami.
Czy mogę prowadzić coaching online? Tak. Instytut pracuje online i na Podhalu, a ta forma obniża bariery dla klientów i dla Ciebie.
Co przygotować przed rozmową o kursie
- Powód. Napisz w trzech zdaniach, po co chcesz się uczyć i jak wykorzystasz umiejętności w obecnej pracy.
- Ocena doświadczenia. Z kim i w jakiej roli prowadziłeś rozmowy rozwojowe, nawet nieformalnie.
- Plan na pierwszych klientów. Z jakich środowisk będą pochodzić, co zaoferujesz, jak się o Tobie dowiedzą.
- Realny kalendarz. Ile czasu w tygodniu możesz poświęcić na naukę i praktykę, mając pracę i rodzinę.
- Pytania do Instytutu. Program, forma zajęć, praktyka z informacją zwrotną, zasady oceny, możliwość superwizji.
- Ustalenia finansowe i formalne. Przeanalizuj je z księgowym lub prawnikiem, zwłaszcza jeśli planujesz własną działalność.
Ćwiczenie na dziś
Umów rozmowę z osobą z Twojego otoczenia, która ma ważną decyzję do podjęcia. Przez dwadzieścia minut zadawaj wyłącznie pytania otwarte: bez rad, bez ocen, bez opowieści o sobie. Potem zapisz, ile razy poczułeś pokusę, by coś doradzić, i jak rozmówca ocenił rozmowę. Wynik pokaże, ile pracy masz przed sobą.