Koło życia to ćwiczenie refleksyjne. Oceniasz osiem obszarów swojego życia w skali od 1 do 10, a narzędzie rysuje wykres radarowy, pokazuje dwa obszary z najniższą oceną i podsuwa pytania do przemyślenia. Nie ma tu dobrych ani złych wyników, a nikt nie sprawdza, czy "wypadasz dobrze". Liczy się to, co zauważysz, wypełniając je szczerze.
Jak wypełnić koło
Narzędzie obejmuje osiem obszarów. Nazwy mogą się trochę różnić w zależności od wersji, ale chodzi zwykle o: pracę lub rozwój zawodowy, finanse, zdrowie i energię, relacje rodzinne i partnerskie, przyjaciół i towarzystwo, rozwój osobisty, odpoczynek i pasje oraz otoczenie, w którym żyjesz. Dla każdego obszaru wybierasz liczbę od 1 do 10.
Kilka zasad, które pomagają dostać użyteczny obraz:
- Oceniaj swoje zadowolenie, nie obiektywny stan. Ktoś zarabia dużo i ocenia finanse na 4, bo to nie daje mu spokoju. Ktoś inny zarabia mniej i daje 8. Obie oceny są poprawne, bo dotyczą Twojej perspektywy.
- Odpowiadaj szybko. Pierwsza liczba, która przychodzi do głowy, bywa uczciwsza niż ta po dłuższym namyśle.
- Nie porównuj się z innymi. Skala jest wewnętrzna. Dziesiątka oznacza, że w tym obszarze jest tak, jak chcesz, a nie że jesteś najlepszy.
- Oceniaj stan obecny. Nie tak, jak było rok temu ani jak będzie po urlopie.
- Wypełnij bez rozmów z innymi osobami. Rozmowa później, ocena najpierw.
Jak czytać wykres radarowy
Wykres radarowy rysuje ośmiokąt. Im dalej od środka punkt dotyka brzegu, tym wyższa ocena. Jeśli wszystkie oceny są podobne, kształt jest zbliżony do koła. Jeśli któryś obszar mocno odbiega, wykres wygląda jak nierówna gwiazda.
Patrz na wykres trzema sposobami:
- Kształt. Czy jest równy, czy ma wyraźne wgłębienia? Wgłębienie to obszar, który zostaje w tyle.
- Rozmiar. Czy większość ocen jest wysoka, średnia, niska? To mówi o ogólnym nastawieniu, ale także o tym, jak surowy jesteś w ocenie.
- Sąsiedztwo. Obszary leżące obok siebie często się ze sobą łączą. Jeśli niskie są jednocześnie zdrowie i odpoczynek, prawdopodobnie jedno wpływa na drugie.
Nie traktuj ideału jako okręgu z dziesiątek. W każdym okresie życia jakiś obszar zajmuje więcej uwagi i inny mniej, i to jest naturalne. Okres intensywnej pracy nad projektem zawodowym zwykle obniża ocenę odpoczynku. Pytanie nie brzmi "dlaczego nie mam wszędzie 10", tylko "czy ten układ jest tym, który świadomie wybrałem".
Dwa najniższe obszary i pytania do nich
Narzędzie wskazuje dwa obszary z najniższą oceną. Jeśli kilka obszarów ma tę samą liczbę, wybierz te, które bardziej Cię zajmują. Dla każdego z nich zadaj sobie poniższe pytania i odpowiedz na nie pisemnie, kilkoma zdaniami:
- Co dokładnie oznacza dla mnie ta ocena? Wymień trzy konkretne sytuacje z ostatnich tygodni, które ją tworzą.
- Co sprawiło, że dałem(am) tyle, a nie mniej? Pytanie o to, co działa, jest równie ważne jak pytanie o to, co nie działa.
- Jak wyglądałoby o jeden punkt więcej? Nie o dziesiątkę, tylko o jeden punkt. Opisz, co byłoby wtedy inne w ciągu typowego tygodnia.
- Co mogę zrobić w ciągu siedmiu dni, żeby się do tego zbliżyć? Jedna mała czynność, którą da się wykonać.
- Kto lub co mogłoby mi w tym pomóc? Osoba, miejsce, narzędzie, rozmowa.
- Czy chcę to zmieniać teraz, czy świadomie zostawiam? Dopuszczalna odpowiedź to "zostawiam na razie". Ważne, że to Twoja decyzja.
Czym to ćwiczenie nie jest
Koło życia ma swoje granice i warto je znać.
- To nie jest test. Nie ma norm, wyników prawidłowych i nieprawidłowych. Nie przewidzi niczego o Twojej przyszłości.
- Nie mierzy rzeczywistości. Mierzy to, jak widzisz swoją sytuację dzisiaj. W gorszy dzień wynik może być niższy, w lepszy wyższy.
- Nie zastępuje rozmowy. Wykres jest punktem startu do zastanowienia, nie konkluzją.
- Nie obejmuje wszystkiego. Osiem obszarów to uproszczenie. Jeśli coś ważnego do nich nie pasuje, dopisz to osobno.
- Nie służy do oceny trudnych stanów. Jeśli wypełniając koło, zauważasz, że od dłuższego czasu jest Ci bardzo ciężko, warto porozmawiać z odpowiednim specjalistą. Coaching nie jest usługą zdrowotną.
Co zrobić z wynikiem
- Zapisz wynik i datę. Za trzy lub sześć miesięcy wypełnij koło ponownie i porównaj. Zmiany pokazują więcej niż pojedynczy obraz.
- Wybierz jeden obszar, nie wszystkie. Jedna zmiana w jednym obszarze, utrzymana przez kilka tygodni, jest cenniejsza niż dziesięć postanowień.
- Zamień pragnienie w cel. Użyj kreatora celu, który pomoże zapisać cel, miernik, termin i pierwszy krok.
- Sprawdź powiązania. Jeśli niskie są dwa obszary, zapytaj, czy poprawa jednego nie pomoże drugiemu. Na przykład lepszy sen często poprawia i energię, i relacje.
- Porozmawiaj z kimś zaufanym. Opowiedz o jednym obszarze i poproś, żeby osoba zadała Ci tylko pytania, bez rad.
Jeśli chcesz przejść przez to ćwiczenie w rozmowie z kimś z zewnątrz, możesz skorzystać z life coachingu, a w przypadku obszaru zawodowego z coachingu kariery.
Przykład czytania własnego koła
To ilustracja, nie opis klienta. Wyobraź sobie osobę, która wypełniła koło i dostała takie oceny: praca 8, finanse 6, zdrowie i energia 4, rodzina i partner 7, przyjaciele 5, rozwój osobisty 6, odpoczynek i pasje 3, otoczenie 7. Dwa najniższe obszary to odpoczynek i pasje oraz zdrowie i energia.
Pierwsze, co może zauważyć: praca ma najwyższą ocenę, a dwa najniższe obszary to te, które zwykle cierpią, gdy praca zajmuje dużo miejsca. To nie jest wniosek, tylko hipoteza do sprawdzenia. Może praca naprawdę jest wypełniona po brzegi. Może jednak odpoczynek jest niski z zupełnie innego powodu, na przykład dlatego, że czas wolny spędza przy ekranie i nie czuje, że to odpoczynek.
Drugie pytanie: co sprawia, że zdrowie i energia dostały 4, a nie 2? Odpowiedź może wskazać coś, co już działa, na przykład regularne spacery, i warto na tym zbudować. Trzecie: co zmieniłoby się o punkt wyżej? Być może wystarczyłby jeden wieczór w tygodniu bez telefonu i wcześniejsze pójście spać dwa razy w tygodniu.
Takie czytanie jest powolne i dotyczy Ciebie, więc nie spiesz się. Jeśli po kilku minutach zastanawiania wciąż nie wiesz, co oznacza dana ocena, zostaw ją i wróć do niej następnego dnia.
Najczęstsze pytania
Czy mogę zmienić nazwy obszarów? Możesz, jeśli to pomaga. Najważniejsze, żeby obszary były rozłączne i obejmowały to, co dla Ciebie istotne. Ćwiczenie jest wtedy bardziej Twoje.
Dlaczego mam same średnie oceny? To częste. Możliwe, że oceniasz ostrożnie albo że Twoje życie jest po prostu zrównoważone. Spróbuj odpowiedzieć szybciej albo użyj pełnej skali. Możesz też zapytać, który obszar jest dla Ciebie ważniejszy, bo "średnio" w ważnym obszarze znaczy co innego niż "średnio" w mniej ważnym.
Czy zawsze pracować nad najniższym obszarem? Nie. Czasem warto zacząć od obszaru o średniej ocenie, który mocno wpływa na inne. Dwa najniższe to punkt wyjścia do refleksji, nie rozkaz.
Czy mogę wypełnić koło z partnerem lub zespołem? Tak, ale każdy powinien najpierw wypełnić je osobno. Dopiero potem warto porównać i porozmawiać, co jest podobne, a co różne.
Jak często to powtarzać? Co kilka miesięcy lub w momentach zmiany: nowa praca, przeprowadzka, zmiana w rodzinie. Częściej zwykle nie ma sensu.
Ćwiczenie na ten tydzień
Wybierz jeden z dwóch najniższych obszarów i napisz w trzech zdaniach, jak wyglądałby on o punkt wyżej. Następnie wymyśl jedną czynność, która zajmie dziesięć minut i przybliży Cię do tego obrazu. Wpisz ją do kalendarza na konkretny dzień. Po jej wykonaniu zapisz jedno zdanie o tym, co zauważyłeś.