Na czym polega trening mentalny
Trening mentalny to systematyczne ćwiczenie umiejętności, które pozwalają dobrze działać pod presją. Należą do nich koncentracja, kontrola uwagi, przygotowanie do startu, radzenie sobie z błędem oraz planowanie działania na różne scenariusze. Tych umiejętności można się uczyć tak samo jak techniki w sporcie czy zasad dobrej prezentacji.
Często słyszymy: na treningu idzie mi świetnie, a na zawodach coś się zacina. Albo: znam temat na wylot, a przed salą pełną ludzi zapominam, co chciałem powiedzieć. Różnica między ćwiczeniem a ważnym momentem to właśnie obszar pracy. Trening mentalny pomaga przenieść to, co umiesz, do sytuacji, w której naprawdę to się liczy.
Dla kogo jest ta forma pracy
Mimo że metoda wywodzi się ze sportu, korzystają z niej także osoby z innych dziedzin. Wspólny mianownik to konkretny moment, w którym trzeba zadziałać na najwyższym poziomie.
- biegacze, narciarze, kolarze i inni sportowcy amatorzy przygotowujący się do startów
- zawodnicy gier zespołowych, którzy chcą być stabilniejsi w końcówkach meczów
- menedżerowie przed ważnymi wystąpieniami lub rozmowami z inwestorami
- osoby przygotowujące się do egzaminów zawodowych lub rozmów kwalifikacyjnych
- muzycy i osoby występujące przed publicznością
- przedsiębiorcy przed negocjacjami o dużym znaczeniu dla firmy
Podhale z tradycją narciarską i górską jest naturalnym miejscem takiej pracy, zwłaszcza dla osób łączących sport z pracą zawodową. Współpracę można też prowadzić online, np. w okresie zgrupowań lub podróży.
Główne narzędzia
Dobór narzędzi zależy od dyscypliny i celu. Oto te, z których korzystamy najczęściej.
- rutyna przedstartowa: stała sekwencja czynności, która pomaga wejść w działanie, niezależnie od warunków
- wyobrażenie działania: dokładne przejście w myślach przebiegu startu lub wystąpienia, razem z trudnymi momentami
- słowo klucz: krótkie hasło kierujące uwagę na to, co teraz jest do zrobienia
- oddech: prosta technika, która pomaga złapać rytm przed startem lub wejściem na scenę
- plan jeśli-to: wcześniej przygotowana odpowiedź na przewidywalne trudności
- procedura po błędzie: krótki sposób na powrót do zadania bez analizowania pomyłki w trakcie działania
- analiza po starcie: uporządkowany przegląd tego, co zadziałało i co zmienić
Żadne z tych narzędzi nie jest magiczne. Działają wtedy, gdy są ćwiczone regularnie i wcześniej, a nie dopiero w dniu zawodów.
Cele wyniku, wykonania i procesu
Jedno z pierwszych ćwiczeń polega na rozdzieleniu trzech rodzajów celów. Cel wyniku to np. miejsce na podium lub zdobycie kontraktu. Jest ważny, ale nie w pełni zależy od Ciebie. Cel wykonania to np. konkretny czas na trasie lub utrzymanie uzgodnionego tempa prezentacji. Cel procesu to to, na czym skupiasz się w danej chwili, np. praca rąk lub spokojne pierwsze zdanie.
Przed ważnym wydarzeniem warto znać wszystkie trzy, ale podczas samego działania uwaga powinna skupiać się na procesie. Myślenie o wyniku w trakcie startu często właśnie przeszkadza. Takie rozdzielenie jest proste, a zmienia sposób przygotowań.
Plan przygotowań przed ważnym wydarzeniem
Dobrze zacząć odpowiednio wcześniej, ale praca ma sens także przy krótkim terminie. Przykładowy układ przygotowań wygląda następująco.
- kilka tygodni wcześniej: określenie celów, wybór narzędzi, regularne krótkie ćwiczenia
- dwa tygodnie wcześniej: przećwiczenie rutyny w warunkach zbliżonych do docelowych, np. podczas próbnego startu lub próby wystąpienia
- tydzień wcześniej: przegląd scenariuszy i odpowiedzi na trudne sytuacje, logistyka i sprzęt
- dzień wcześniej: spokojna powtórka, przygotowanie rzeczy, plan snu i posiłków według własnych przyzwyczajeń
- w dniu wydarzenia: rutyna i słowo klucz, bez wprowadzania nowości
- po wydarzeniu: analiza na świeżo i kolejna rozmowa po kilku dniach
Wystąpienia dobrze przygotować razem z treścią, co opisujemy na stronie o coachingu komunikacji. Regularność ćwiczeń ułatwiają zasady z coachingu nawyków.
Trening mentalny a pomiar aktywności mózgu
Niektórzy klienci, zwłaszcza sportowcy, interesują się także metodami opartymi na pomiarze. Trening mentalny w opisanej tu formie to rozmowa i ćwiczenia, które nie wymagają żadnych urządzeń. Pomiary QEEG i treningi EEG Biofeedback są oddzielną formą pracy, którą szczegółowo opisuje serwis partnerski neurobiofeedback.pl.
Obie formy można stosować niezależnie. Decyzję warto podjąć po zapoznaniu się z tym, na czym polega każda z nich, i po rozmowie o własnym celu.
Czego nie obiecujemy
Trening mentalny nie zastąpi przygotowania fizycznego ani znajomości tematu. Nie sprawi też, że nerwy znikną. Pewne pobudzenie przed ważnym wydarzeniem jest naturalne i często pomocne. Celem jest to, aby umieć z nim pracować, a nie by go nie czuć.
Nie obiecujemy też konkretnego wyniku, ponieważ zależy on od wielu czynników, w tym od rywali i warunków. Możemy natomiast pomóc przygotować się tak, aby w ważnym momencie korzystać z tego, co naprawdę potrafisz. Spotkania odbywają się w Nowym Targu lub online.
Jak wygląda przykładowa sesja
Spotkanie zaczyna się od krótkiego przeglądu ćwiczeń i tego, co wydarzyło się od ostatniego razu. Następnie omawiamy konkretną sytuację, np. ostatni start lub próbę wystąpienia, i szukamy momentu, w którym uwaga odeszła od zadania. Potem ćwiczymy wybrane narzędzie i ustalamy, jak często będzie używane na treningu lub podczas przygotowań. Na końcu zapisujemy krótki plan do następnej rozmowy.
Ćwiczenia między sesjami
Większość ćwiczeń zajmuje kilka minut i można je wpleść w trening lub dzień pracy. Liczy się regularność, dlatego ustalamy realną liczbę powtórzeń na tydzień i sprawdzamy ją na kolejnym spotkaniu.
Dla kogo
- sportowcy amatorzy i zawodnicy
- osoby przygotowujące się do ważnych wystąpień
- menedżerowie przed negocjacjami i prezentacjami
- osoby przygotowujące się do egzaminów zawodowych
Z czym przychodzą klienci
- koncentracja i powrót do zadania po błędzie
- rutyny przed startem lub wystąpieniem
- wyobrażenie działania i przygotowanie scenariuszy
- wyznaczanie celów treningowych
- analiza po starcie lub wystąpieniu
Jak pracujemy
Ustalamy konkretne wydarzenie lub sezon, do którego się przygotowujemy, i dobieramy ćwiczenia dopasowane do sytuacji. Klient wykonuje je między spotkaniami, a po każdym ważnym starcie lub wystąpieniu omawiamy, co zadziałało.
Ćwiczenia mają sens tylko wtedy, gdy są regularne. Dlatego układamy krótki plan, który da się połączyć z pracą lub treningiem.
Współpraca przebiega w pięciu krokach opisanych w sekcji jak przebiega współpraca. Spotkania prowadzimy w Nowym Targu lub online.
Chcesz oprzeć trening na pomiarze aktywności mózgu? Pomiary QEEG i treningi EEG Biofeedback opisuje serwis partnerski neurobiofeedback.pl.