Kreator prowadzi Cię przez sześć pól: sytuację, cel, miernik, termin, to, co zależy od Ciebie, i pierwszy krok. Na końcu składa je w jeden zapis, który możesz skopiować do notatnika, kalendarza lub wiadomości do przełożonego. Narzędzie nie wymyśla celu za Ciebie. Pomaga zapisać go tak, aby dało się go sprawdzić i zacząć realizować.
Jak wypełnić pola
Wypełniaj po kolei, krótko i własnymi słowami. Każde pole ma jedno zadanie.
- Sytuacja - gdzie jesteś teraz. Opisz fakty, nie oceny. "Prowadzę spotkania zespołu raz w tygodniu i trwają godzinę" jest faktem. "Spotkania są beznadziejne" jest oceną. Faktów łatwiej użyć później do porównania.
- Cel - co chcesz osiągnąć. Jedno zdanie, czasownik w stronę działania, rezultat widoczny dla innych. "Skrócić cotygodniowe spotkanie do trzydziestu minut bez utraty ustaleń" jest lepsze niż "usprawnić spotkania".
- Miernik - po czym poznasz, że cel został osiągnięty. Liczba, termin, zachowanie, którego dotąd nie było. Miernik odpowiada na pytanie: co zobaczy ktoś postronny?
- Termin - data, do której chcesz osiągnąć cel. Konkretny dzień, nie "wkrótce" ani "w najbliższych miesiącach".
- Co zależy ode mnie - Twoje działania, decyzje i zachowania. Odpowiedz na pytanie: co mogę zrobić sam, bez cudzej zgody?
- Pierwszy krok - najmniejsza rzecz, którą zrobisz w ciągu najbliższych dni. Powinna mieć czasownik, datę i trwać nie dłużej niż godzinę.
Jak czytać gotowy zapis
Zapis łączy pola w spójny tekst, na przykład w takiej formie (ilustracja):
"Obecnie prowadzę cotygodniowe spotkanie zespołu, które trwa godzinę, i rzadko kończy się konkretnymi ustaleniami. Chcę skrócić je do trzydziestu minut, zachowując listę ustaleń z osobą odpowiedzialną i terminem. Poznam, że to się udało, gdy po czterech kolejnych spotkaniach każde zakończy się listą co najmniej trzech ustaleń i będzie trwać nie dłużej niż trzydzieści pięć minut. Termin: ostatni piątek przyszłego miesiąca. Ode mnie zależy przygotowanie porządku spotkania, pilnowanie czasu i spisanie ustaleń. Pierwszy krok: jutro do południa wysyłam zespołowi porządek na najbliższe spotkanie".
Przeczytaj taki zapis jak recenzent i zadaj mu trzy pytania:
- Czy ktoś inny rozumie, o co chodzi? Daj zapis osobie, która nie zna kontekstu. Jeśli rozumie bez wyjaśnień, jest dobrze.
- Czy miernik pozwala powiedzieć "tak" albo "nie"? Jeśli ocena sukcesu będzie kwestią opinii, doprecyzuj.
- Czy pierwszy krok jest naprawdę mały? Jeśli budzi opór, zmniejsz go. Zamiast "przygotuję plan zmian" wpisz "zapiszę trzy zmiany, od których zaczniemy".
Skąd taki układ
Kreator korzysta z kilku sprawdzonych idei, bez obietnic, że sam cel wystarczy:
- Cel konkretny i wymagający działa lepiej niż ogólne "dam z siebie wszystko". Pokazali to Locke i Latham w badaniach nad wyznaczaniem celów. Dlatego kreator wymaga jasnego celu i miernika.
- Plan w formie "jeśli..., to..." zwiększa szanse, że zaczniesz działać. Opisał to Gollwitzer jako intencje implementacyjne. Pierwszy krok z datą i okolicznością ma właśnie taką funkcję.
- Rozdzielenie tego, co zależy od Ciebie, od reszty pomaga skupić energię. Nie możesz kontrolować decyzji innych, ale możesz kontrolować swoje działania.
- Sytuacja wyjściowa pozwala zobaczyć, ile faktycznie chcesz zmienić. Cel bez punktu startu trudno ocenić.
Więcej o tym, jak formułować cel w pracy z coachem, znajdziesz w poradniku jak wyznaczyć cel coachingowy.
Czego zapis nie załatwia
Dobrze sformułowany cel to dopiero początek, a kreator ma wyraźne granice.
- Nie sprawdza, czy cel jest dla Ciebie ważny. Można perfekcyjnie zapisać cel, na którym Ci nie zależy, i wtedy zapis niczego nie zmieni. Zapytaj siebie: po co mi to?
- Nie zapewnia realizacji. Zapis ułatwia start, ale sama realizacja wymaga czasu, energii i wsparcia. Nie obiecujemy efektów.
- Nie ocenia realności celu. Narzędzie przyjmie zarówno cel łatwy, jak i nierealny. Oceń go sam albo z kimś zaufanym.
- Nie uwzględnia innych celów. Jeśli równocześnie realizujesz kilka dużych celów, mogą się wzajemnie wykluczać pod względem czasu.
- Nie zastępuje rozmowy. Cel w pracy zespołowej wymaga uzgodnień z innymi osobami.
- Nie dotyczy trudnych stanów. Jeśli przeszkodą w realizacji celu jest coś, co wykracza poza rozwój zawodowy czy osobisty, warto skontaktować się z odpowiednim specjalistą. Coaching nie jest usługą zdrowotną.
Co zrobić z gotowym zapisem
- Skopiuj zapis i wklej go tam, gdzie go zobaczysz. Notatnik na telefonie, kalendarz, pierwsza strona zeszytu.
- Wpisz pierwszy krok do kalendarza z konkretną datą i godziną. Cel bez wpisu w kalendarzu często pozostaje w sferze planów.
- Ustal dzień przeglądu. Raz w tygodniu pięć minut na odpowiedź na pytania: co zrobiłem, co mi przeszkodziło, co robię w przyszłym tygodniu.
- Powiedz o celu jednej osobie. Najlepiej takiej, która zapyta za miesiąc: "Jak idzie?". Jeśli cel dotyczy zespołu, powiedz o nim zespołowi.
- Podziel cel na etapy, jeśli jest duży. Zapisz w kreatorze osobne cele cząstkowe, każdy z własnym miernikiem i terminem.
- Zmień cel, jeśli rzeczywistość się zmieniła. Zmiana celu nie jest porażką, jeśli wynika z nowych informacji, a nie z pierwszych trudności.
Przy celach związanych z nawykami przydatny bywa coaching nawyków, a przy celach zespołowych coaching zespołowy.
Typowe błędy w zapisie celu
Przy wypełnianiu kreatora powtarzają się cztery wzorce, które łatwo poprawić:
- Cel brzmi jak unikanie. "Nie spóźniać się na spotkania" opisuje to, czego nie chcesz. Lepiej: "Być na każdym spotkaniu pięć minut przed czasem". Mózg łatwiej realizuje opis działania niż zakaz.
- Miernik mierzy aktywność, a nie rezultat. "Odbędę dziesięć rozmów" mówi o wysiłku. Jeśli chcesz wiedzieć, czy rozmowy coś dały, dopisz, co ma być inne po ich zakończeniu.
- Termin jest zbyt odległy. Cel na rok bez punktów pośrednich łatwo odłożyć. Podziel go na kwartały albo miesiące, każdemu przypisując własny miernik.
- Pole "co zależy ode mnie" zawiera życzenia wobec innych. "Zespół zacznie zgłaszać problemy" nie jest Twoim działaniem. "Co tydzień pytam każdego o jeden problem i dziękuję za odpowiedź" jest.
Gdy coś z tego zauważysz u siebie, popraw zapis i wygeneruj go jeszcze raz. Narzędzie nic nie zapisuje na serwerze, więc możesz próbować tyle razy, ile potrzebujesz.
Najczęstsze pytania
Czym różni się cel od zadania? Cel opisuje rezultat, który chcesz uzyskać, zadanie to czynność prowadząca do niego. "Zorganizować spotkanie" jest zadaniem. "Zespół zna priorytety kwartału i potrafi je wymienić" jest celem.
Czy cel musi mieć liczbę w mierniku? Nie zawsze. Miernikiem może być obserwowalne zachowanie: "co tydzień przeprowadzam rozmowę indywidualną z każdym z trzech podwładnych". Ważne, żeby dało się odpowiedzieć "tak" albo "nie".
Jak ustalić termin, jeśli nie wiem, ile to potrwa? Ustal termin pierwszego przeglądu. Za tydzień lub dwa sprawdź, jak idzie, i skoryguj termin końcowy na podstawie tego, co zobaczyłeś.
Czy mogę mieć kilka celów naraz? Możesz, ale każdy wypełnij osobno. Pilnuj, żeby aktywnych było niewiele, bo energia i uwaga są ograniczone.
Co zrobić, gdy pole "co zależy ode mnie" jest puste? To ważna informacja. Prawdopodobnie cel opiera się na zachowaniu innych osób. Przeformułuj go tak, aby opisywał to, co Ty możesz zrobić, na przykład: "Przedstawiam propozycję i proszę o decyzję do piątku".
Ćwiczenie na ten tydzień
Wypełnij kreator dla jednego celu, który odkładasz najdłużej. Zapis przeczytaj na głos i sprawdź, czy brzmi jak coś, co naprawdę zamierzasz zrobić. Pierwszy krok wykonaj w ciągu doby od zapisania. Jeśli nie możesz, zmniejsz go do rozmiaru, który zajmie piętnaście minut, i zrób go dziś.