Dlaczego wybór wymaga uwagi
Coaching jest usługą opartą na zaufaniu, a jakość w dużej mierze zależy od konkretnej osoby. Ponieważ nazwa zawodu nie jest chroniona, coachem może nazwać się praktycznie każdy. Na rynku działają zarówno osoby z wieloletnią praktyką i regularną superwizją, jak i takie, które mają za sobą tylko krótki kurs online.
Nie oznacza to, że trzeba podchodzić do wyboru z nieufnością. Wystarczy potraktować go jak każdą ważną decyzję: sprawdzić kilka podstawowych informacji, odbyć rozmowę i zaufać własnej ocenie.
Pytania do zadania na pierwszej rozmowie
- Jakie masz przygotowanie? Zapytaj o ukończone kursy, liczbę godzin praktyki i ewentualną akredytację, na przykład w ICF lub EMCC. Możesz sprawdzić ją w rejestrze organizacji.
- Czy korzystasz z superwizji? Regularne omawianie pracy z bardziej doświadczonym coachem świadczy o dbałości o jakość.
- Jak wygląda kontrakt? Dobry proces ma zapisany cel, liczbę spotkań, zasady poufności i warunki zakończenia współpracy.
- Jak będziemy mierzyć postęp? Coach powinien pomóc ustalić mierniki, a nie opierać się wyłącznie na ogólnym wrażeniu.
- Kto dowie się o przebiegu procesu? Jest to szczególnie ważne, gdy coaching opłaca firma.
- Gdzie kończy się coaching? Rzetelny coach umie powiedzieć, kiedy temat wykracza poza jego rolę, i wskazać innego specjalistę.
- Czy obiecujesz konkretny wynik? Wynik zależy także od klienta, więc obietnica pewnego sukcesu powinna budzić ostrożność.
Na co jeszcze zwrócić uwagę
- czy czujesz się swobodnie i możesz mówić otwarcie
- czy coach więcej słucha, niż opowiada o sobie
- czy zasady i koszty znasz przed rozpoczęciem pracy
Sprawdź też, jak przebiega współpraca w Instytucie Coachingu, i przeczytaj, jak przygotować cel przed pierwszym spotkaniem.
Pierwszy krok: określ, czego szukasz
Zanim zaczniesz szukać, zapisz w kilku zdaniach, co chcesz zmienić i dlaczego teraz. To pomoże ocenić, czy dana osoba ma odpowiednie doświadczenie. Inne kompetencje będą ważne w coachingu dyrektora, a inne w treningu mentalnym sportowca czy pracy nad celami osobistymi.
Zastanów się też, czy szukasz coacha, czy mentora. Jeśli potrzebujesz przede wszystkim rad osoby znającej Twoją branżę, poszukiwania powinny wyglądać inaczej. Pomoże w tym porównanie coaching a mentoring.
Jak sprawdzić kwalifikacje
Certyfikat sam nie przesądza o dobrej współpracy, ale jest jedną z informacji, które warto zweryfikować. Warto zapytać nie tylko o to, jaki dokument dana osoba posiada, ale też co się za nim kryje.
- ile godzin trwało szkolenie i ile z nich stanowiła praktyka
- czy częścią kursu była obserwacja i ocena prawdziwych sesji
- ile godzin pracy z klientami ma za sobą dany coach
- czy posiada akredytację organizacji branżowej i czy można ją sprawdzić
- czy należy do organizacji stosującej kodeks etyki
- jak dba o rozwój po zakończeniu kursu
- w jakich sprawach ma największe doświadczenie
Organizacje takie jak International Coaching Federation (ICF) czy European Mentoring and Coaching Council (EMCC) prowadzą własne standardy i wykazy akredytowanych osób. Akredytacja nie jest obowiązkowa, a jej brak nie przekreśla kandydata, ale jej posiadanie można łatwo potwierdzić.
Sygnały ostrzegawcze
Kilka zachowań powinno skłonić do ostrożności, niezależnie od tego, jak atrakcyjnie wygląda oferta.
- obietnica konkretnego wyniku finansowego lub całkowitej zmiany życia w krótkim czasie
- nacisk na natychmiastową decyzję i wykupienie drogiego pakietu podczas pierwszej rozmowy
- brak umowy lub niejasne zasady płatności i rezygnacji
- opowiadanie o innych klientach w sposób, który pozwala ich rozpoznać
- podejmowanie tematów zdrowotnych, które wymagają innego specjalisty
- mówienie przez większość spotkania o sobie i własnym sukcesie
- zniechęcanie do konsultacji z kimkolwiek innym
Pojedynczy sygnał nie musi przesądzać sprawy, ale warto dopytać. Dobry coach spokojnie odpowie na trudne pytania.
Pierwsza rozmowa: czego się spodziewać
Dobra rozmowa wstępna przypomina pracę, a nie sprzedaż. Coach powinien zapytać o Twoją sytuację, wyjaśnić sposób pracy i powiedzieć, czy jego zdaniem może pomóc. Może też powiedzieć, że nie jest właściwą osobą. Taka szczerość jest dobrym znakiem.
Po rozmowie zadaj sobie kilka pytań. Czy mogłem mówić otwarcie? Czy czułem się wysłuchany? Czy po rozmowie widzę sprawę nieco jaśniej? Czy wiem, jak wyglądałaby dalsza współpraca i ile by kosztowała? Dobrze jest porozmawiać z więcej niż jedną osobą, jeśli masz taką możliwość.
Na miejscu czy online
Lokalizacja nie musi ograniczać wyboru. Jeśli chcesz pracować na miejscu, sprawdź ofertę w Nowym Targu i na Podhalu. Jeśli ważniejsze są specjalizacja i dopasowanie, rozważ pracę online, która pozwala współpracować z coachem z dowolnego miejsca.
Jak rozumieć ceny i pakiety
Cena sama w sobie niewiele mówi o jakości. Wysoka stawka nie musi oznaczać lepszego coacha, a niska nie zawsze jest okazją. Zapytaj, co dokładnie wchodzi w zakres współpracy: ile trwa sesja, czy obejmuje przygotowanie i kontakt między spotkaniami, jakie są zasady przekładania terminów oraz co się dzieje, gdy chcesz zakończyć proces wcześniej.
Ostrożnie podchodź do wysokich opłat pobieranych z góry za długie pakiety, jeśli nie masz jasnych zasad rezygnacji. Rozsądne jest ustalenie punktu kontrolnego, w którym obie strony oceniają, czy warto kontynuować. W przypadku współpracy opłacanej przez firmę warto też omówić sposób rozliczenia i zakres raportowania.
Rola dopasowania
Nawet bardzo dobrze przygotowany coach nie będzie odpowiedni dla każdego. Jeden klient potrzebuje osoby spokojnej i dającej dużo przestrzeni, inny woli kogoś, kto będzie mocniej konfrontować. Warto powiedzieć o tym wprost podczas pierwszej rozmowy i zapytać, jak coach zwykle pracuje.
Dobre dopasowanie nie polega jednak na tym, że coach zawsze przyznaje Ci rację. Sensowna współpraca wymaga zarówno zaufania, jak i gotowości do usłyszenia czegoś niewygodnego. Jeśli po pierwszych spotkaniach czujesz wyłącznie komfort i nic się nie zmienia, warto o tym porozmawiać.
Co zrobić, gdy współpraca się nie układa
Pierwszym krokiem powinna być otwarta rozmowa. Powiedz, co Ci nie odpowiada: tempo, sposób zadawania pytań, brak konkretów. Często wystarczy niewielka zmiana. Jeśli to nie pomaga, masz prawo zakończyć współpracę zgodnie z zasadami kontraktu. Dobry coach potraktuje to spokojnie i może nawet zasugerować inną osobę lub inną formę wsparcia.
Krótka lista przed podjęciem decyzji
Przed podpisaniem umowy sprawdź, czy znasz cel, liczbę spotkań, koszt, zasady poufności i warunki rezygnacji. Jeśli którejś z tych informacji brakuje, po prostu o nią zapytaj.