Kalkulator odpowiada na jedno pytanie: na ile miesięcy wystarczą Ci dostępne oszczędności, jeśli na czas zmiany pracy część dochodów zniknie. Dzielisz oszczędności przez miesięczną lukę między wydatkami a dochodami w tym okresie i porównujesz wynik z czasem, jaki planujesz na zmianę. To prosty rachunek do przemyślenia decyzji, nie plan finansowy.
Jak użyć kalkulatora
Potrzebujesz trzech liczb, a czwarta jest Twoim założeniem czasowym.
- Oszczędności dostępne - kwota, po którą możesz sięgnąć bez poważnych strat i bez ruszania środków, które mają inne przeznaczenie. Nie wliczaj tego, co jest zamrożone, ani rezerwy, której nie zamierzasz użyć. Jeśli masz wspólne konto z partnerem, wpisz tylko swoją część albo ustal z nim zasady.
- Miesięczne wydatki - wszystko, co co miesiąc musisz zapłacić: mieszkanie, rachunki, jedzenie, transport, raty, składki, opieka nad dziećmi. Sprawdź to w historii konta z kilku miesięcy, a nie z pamięci. Wydatki sezonowe (ubezpieczenia, prezenty, wakacje) rozlicz na miesiąc, dzieląc przez dwanaście.
- Dochody w czasie zmiany - to, co będzie wpływać w okresie przejścia: praca dodatkowa, zlecenia, dochody partnera przeznaczone na wspólne wydatki, świadczenia, na które masz prawo. Jeśli przez ten czas nie spodziewasz się niczego, wpisz zero.
- Planowany czas zmiany w miesiącach - ile miesięcy zakładasz na znalezienie nowej pracy, założenie działalności lub przejście do nowego zawodu.
Jak czytać wynik
Wynik to liczba miesięcy. Obliczasz ją tak: oszczędności podzielone przez różnicę między wydatkami a dochodami w czasie zmiany. Porównaj ją z planowanym czasem zmiany.
Przykład (ilustracja): masz 36 000 zł dostępnych oszczędności, miesięczne wydatki to 7000 zł, a w czasie zmiany spodziewasz się 2000 zł dochodu z dodatkowych zleceń. Luka wynosi 5000 zł miesięcznie, więc 36 000 / 5000 = 7,2 miesiąca. Jeśli planujesz zmianę na cztery miesiące, masz zapas około trzech miesięcy. Jeśli planujesz dziewięć, brakuje Ci około dwóch miesięcy i warto zmienić albo plan, albo założenia.
Dwie sytuacje wymagają osobnego komentarza:
- Wydatki nie przekraczają dochodów. Jeśli dochody w czasie zmiany pokrywają wydatki, luka jest zerowa lub ujemna, a dzielenie nie ma sensu. Oznacza to, że przy tych założeniach oszczędności nie ubywa. Sprawdź jednak, czy założenie o dochodach jest realistyczne.
- Wynik wyraźnie dłuższy niż plan. Nie znaczy to, że wszystko jest w porządku. Szukanie pracy często trwa dłużej, niż zakładano, więc zapas jest ochroną przed tym, że plan się wydłuży.
Wynik zawsze czytaj razem z odpowiedzią na pytanie: ile miesięcy zmiany jestem w stanie znieść bez stresu o podstawowe wydatki? Liczba, przy której przestajesz spać spokojnie, bywa wyższa niż liczba, przy której pieniądze formalnie się kończą.
Z czego składa się wzór
liczba miesięcy = oszczędności dostępne / (miesięczne wydatki - dochody w czasie zmiany)
Każdy element możesz zmienić inną decyzją:
- Oszczędności zwiększysz, odkładając przed zmianą albo odraczając zmianę.
- Wydatki możesz na czas przejścia obniżyć. Policz wersję "ostrożną", z ograniczonymi wydatkami, i wersję "normalną". Różnica pokazuje, ile zapasu daje Ci oszczędność.
- Dochody w czasie zmiany zwiększysz, planując zlecenia, pracę na część etatu albo wejście w nową rolę etapami, a nie skokiem.
- Czas zmiany skrócisz, zaczynając poszukiwania przed odejściem, jeśli sytuacja na to pozwala.
Zmniejszenie luki o jedną czwartą wydłuża zapas bardziej, niż się wydaje. Dzielnik w mianowniku działa nieliniowo: im mniejsza luka, tym szybciej rośnie liczba miesięcy.
Co liczba pomija
To jest szacunek, nie plan finansowy ani doradztwo.
- Nie uwzględnia nieprzewidzianych wydatków. Awaria, nagły wydatek rodzinny, naprawa samochodu. Dlatego zapas ponad planowany czas jest cenny.
- Nie obejmuje zmian w kosztach. Kończące się ubezpieczenie, składki płacone samodzielnie po odejściu z etatu, koszty założenia działalności. Dopisz je do wydatków.
- Nie bierze pod uwagę świadczeń i przepisów. Kwestie składek, ubezpieczeń, okresów wypowiedzenia, prawa do świadczeń i podatków są szczegółowe i zależą od Twojej sytuacji. Skonsultuj je z księgowym lub prawnikiem, zanim podejmiesz decyzję.
- Nie uwzględnia wynagrodzenia w nowej pracy. Jeśli nowa praca będzie płacić mniej lub więcej, dotyczy to okresu po zmianie, nie przejścia.
- Nie mierzy ryzyka psychicznego. Niepewność finansowa potrafi być bardzo obciążająca. W trudnym okresie warto skontaktować się z odpowiednim specjalistą. Coaching nie jest usługą zdrowotną.
- Zakłada stałe wydatki. W rzeczywistości zmieniają się z miesiąca na miesiąc.
Co zrobić z wynikiem
- Sporządź dwa warianty. Jeden z wydatkami normalnymi, drugi z ograniczonymi. Zapisz oba wyniki obok siebie.
- Ustal próg bezpieczeństwa. Zdecyduj przed zmianą, ile miesięcy zapasu uznajesz za minimum, i zapisz to. Dzięki temu w stresie nie musisz podejmować decyzji od nowa.
- Ustal punkty decyzyjne. Na przykład: "jeśli po trzech miesiącach nie mam żadnej oferty, rozszerzam poszukiwania o inne branże albo biorę pracę tymczasową".
- Rozważ zmianę etapową. Zacznij nową aktywność równolegle z obecną pracą, jeśli to możliwe. Więcej o planowaniu przejścia znajdziesz w poradniku o zmianie pracy.
- Zbierz informacje o formalnościach. Zapisz pytania do księgowego lub prawnika: składki, ubezpieczenie, okresy wypowiedzenia, ewentualne ograniczenia w umowie.
- Porozmawiaj z bliskimi. Jeśli zmiana wpływa na budżet domu, omów liczby razem z osobami, których dotyczą.
Szablon rozmowy z partnerem lub partnerką: "Policzyłem, że nasze oszczędności wystarczą na około [liczba] miesięcy przy takich założeniach. Chcę, żebyśmy razem ustalili, ile miesięcy jest dla nas bezpieczne i co robimy, jeśli plan się wydłuży".
Jeśli rozważasz zmianę, ale nie wiesz jeszcze, w którą stronę, pomaga coaching kariery. Warto też wypełnić koło życia, by zobaczyć, jak praca wpływa na inne obszary.
Najczęstsze pytania
Czy do oszczędności liczyć środki na emeryturze lub inwestycje? Wpisz tylko to, co możesz bezpiecznie uruchomić bez dotkliwej straty. Wycofanie środków przeznaczonych na długi termin może wiązać się z kosztami i konsekwencjami podatkowymi, więc to pytanie do księgowego lub doradcy.
Co z odprawą lub zaległym urlopem? Jeśli masz pewność, że je otrzymasz, możesz doliczyć do oszczędności albo do dochodów. Jeśli nie masz pewności, policz bez nich.
Czy mam brać pod uwagę dochód partnera? Tylko wtedy, gdy wspólnie ustaliliście, że pokrywa część wydatków. Nie zakładaj tego bez rozmowy.
Ile miesięcy zapasu to dużo, a ile mało? Nie podajemy uśrednionych progów, bo zależą od Twojej sytuacji: rodziny, zobowiązań, branży, tempa szukania pracy. Ustal własny próg, przy którym czujesz się bezpiecznie.
Dlaczego wynik jest bardzo wysoki? Najczęściej dlatego, że luka jest bardzo mała. Sprawdź, czy dochody zakładane na czas zmiany są realistyczne i czy wydatki nie zostały zaniżone.
Ćwiczenie na ten tydzień
Przejrzyj wyciągi z trzech ostatnich miesięcy i zapisz faktyczne miesięczne wydatki, osobno stałe i zmienne. Następnie wykreśl trzy pozycje, które w okresie zmiany mógłbyś ograniczyć bez szkody, i policz kalkulator drugi raz. Zapisz oba wyniki i próg bezpieczeństwa w miesiącach. Ta jedna kartka da Ci więcej spokoju niż wiele godzin zastanawiania się.